Node.js là gì? Cách môi trường này được dùng trong phát triển phần mềm
  1. Home
  2. Uncategorized
  3. Node.js là gì? Cách môi trường này được dùng trong phát triển phần mềm
Admin 1 phút trước

Node.js là gì? Cách môi trường này được dùng trong phát triển phần mềm

Node.js là môi trường runtime mã nguồn mở, đa nền tảng, cho phép thực thi JavaScript bên ngoài trình duyệt. Người ta thường dùng Node.js để xây dựng máy chủ web, phần Back-end và các công cụ chạy bằng dòng lệnh.

Nếu bạn đang phân vân Node.js có phải một ngôn ngữ lập trình hay không, câu trả lời là không: ngôn ngữ được dùng để viết chương trình là JavaScript, còn Node.js cung cấp môi trường để chương trình đó chạy.

Node.js là gì?

Theo Wikipedia, Node.js là môi trường runtime JavaScript mã nguồn mở, đa nền tảng, có thể chạy trên Windows, Linux và macOS. Runtime là môi trường giúp chương trình được thực thi; với Node.js, lập trình viên viết mã JavaScript rồi chạy mã bên ngoài trình duyệt.

Node.js thường được dùng ở phía server, tức phần xử lý chạy trên máy chủ thay vì trên thiết bị của người dùng. Theo MindX, Node.js được thiết kế để viết các ứng dụng internet có khả năng mở rộng, đặc biệt là máy chủ web. Cách mô tả phù hợp là “môi trường runtime” hoặc “nền tảng phát triển”, không phải một ngôn ngữ lập trình mới.

Trong phát triển phần mềm, JavaScript và Node.js có quan hệ gần gũi nhưng không thể dùng thay tên cho nhau. JavaScript là ngôn ngữ; Node.js là môi trường cho phép chạy JavaScript ngoài trình duyệt.

Node.js hoạt động như thế nào?

Trình duyệt có thể thực thi JavaScript để tạo tương tác trên trang web. Node.js mở rộng nơi JavaScript có thể chạy: lập trình viên có thể thực thi mã trên máy chủ, chẳng hạn để nhận yêu cầu từ ứng dụng web, xử lý logic phía server rồi gửi trang hoặc dữ liệu về cho người dùng.

Đây là mô hình khái quát, không phải mọi ứng dụng Node.js đều có cùng cấu trúc. Một website có thể có phần giao diện mà người dùng nhìn thấy và phần server xử lý các yêu cầu phía sau. Node.js thường được chọn để xây dựng phần server đó.

Node.js sử dụng V8, JavaScript engine của Google. JavaScript engine là bộ máy thực thi mã JavaScript; trong trường hợp này, V8 giúp Node.js chạy mã mà không cần mở mã trong trình duyệt.

Khi tìm hiểu Node.js, bạn cũng sẽ gặp khái niệm bất đồng bộ. Hiểu đơn giản, chương trình có thể tiếp tục xử lý công việc khác trong lúc chờ một thao tác hoàn tất, chẳng hạn chờ đọc dữ liệu. Đây là cách mô tả một khái niệm lập trình, không phải lời đảm bảo rằng mọi ứng dụng Node.js đều chạy nhanh hoặc xử lý được mọi mức tải.

Node.js gồm những thành phần nào người mới nên biết?

  • JavaScript: ngôn ngữ lập trình được dùng để viết chương trình chạy trong Node.js.
  • V8: JavaScript engine mà Node.js sử dụng để thực thi mã JavaScript.
  • npm: trình quản lý gói thường được nhắc tới trong hệ sinh thái Node.js. Theo Wikipedia, từ phiên bản Node.js 0.6.3, npm được cài tự động cùng Node.js. Đây là thông tin gắn với phiên bản được nêu, không nên hiểu thành mô tả áp dụng cho mọi phiên bản hiện hành.
  • Thư viện và gói phần mềm: những phần mã có thể được đưa vào dự án để hỗ trợ lập trình viên bổ sung chức năng. Khi dùng chúng, cần xem tài liệu và điều kiện sử dụng của từng gói cụ thể.

Người mới chưa cần ghi nhớ mọi thành phần cùng lúc. Trước tiên, hãy nắm rằng JavaScript là ngôn ngữ, V8 thực thi mã và npm giúp làm việc với các gói trong hệ sinh thái Node.js.

Node.js gồm những thành phần nào người mới nên biết?
Node.js gồm những thành phần nào người mới nên biết?

Node.js được dùng vào việc gì trong phát triển phần mềm?

Node.js có thể được dùng cho nhiều loại chương trình. Những trường hợp dưới đây giúp bạn hình dung Node.js dùng để làm gì, nhưng không có nghĩa công nghệ này phù hợp với mọi hệ thống.

  • Xây dựng ứng dụng Back-end: Back-end là phần xử lý phía server, thường gồm việc tiếp nhận yêu cầu và trả dữ liệu cho giao diện. Theo VTI Academy, Node.js cho phép lập trình viên dùng JavaScript để xây dựng ứng dụng phía server.
  • Tạo máy chủ web: chương trình có thể nhận yêu cầu từ trình duyệt hoặc ứng dụng khách rồi trả về nội dung phù hợp.
  • Viết công cụ dòng lệnh và script phía máy chủ: theo Wikipedia tiếng Anh, JavaScript chạy trên máy chủ có thể được dùng cho các mục đích này, cũng như tạo nội dung trang web động trước khi gửi trang tới trình duyệt.

Ví dụ minh họa giả định: một nhóm phát triển dịch vụ đặt món trực tuyến có thể dùng Node.js để xây dựng phần server nhận yêu cầu xem thực đơn hoặc gửi đơn hàng. Đây là tình huống giúp hình dung cách dùng, không phải dự án hay khách hàng có thật.

Node.js khác JavaScript và trình duyệt như thế nào?

Khái niệmLà gì?Vai trò thường gặp
JavaScriptNgôn ngữ lập trình.Dùng để viết mã chạy trong trình duyệt hoặc trong Node.js.
Trình duyệtỨng dụng có thể thực thi JavaScript và hiển thị trang web.Chạy mã phía người dùng, chẳng hạn để tạo tương tác trên giao diện.
Node.jsMôi trường runtime cho JavaScript bên ngoài trình duyệt.Thường được dùng để viết chương trình phía server, công cụ dòng lệnh hoặc script máy chủ.

Node.js không đồng nghĩa với toàn bộ ứng dụng web. Một sản phẩm có thể gồm phần giao diện Front-end và phần xử lý Back-end; Node.js thường được chọn cho phần server, còn JavaScript là ngôn ngữ có thể xuất hiện ở cả môi trường trình duyệt lẫn Node.js.

Node.js có ưu điểm và giới hạn nào cần cân nhắc?

Nếu đội ngũ đã biết JavaScript, việc dùng cùng ngôn ngữ để viết phần xử lý phía server có thể phù hợp với cách tổ chức dự án của họ. Node.js cũng được thiết kế cho ứng dụng internet có khả năng mở rộng, đặc biệt là máy chủ web, theo mô tả của MindX.

Node.js có ưu điểm và giới hạn nào cần cân nhắc?
Node.js có ưu điểm và giới hạn nào cần cân nhắc?

Tuy nhiên, mô tả về mục tiêu thiết kế không phải cam kết hiệu năng. Kết quả thực tế phụ thuộc vào yêu cầu của phần mềm và cách đội ngũ xây dựng ứng dụng. Vì vậy, không nên chọn Node.js chỉ vì nghe nói công nghệ này xử lý nhanh hoặc phù hợp với mọi tình huống.

Trước khi quyết định, hãy xác định server cần làm gì, dự án đang dùng công nghệ nào và nhóm phát triển có kinh nghiệm ra sao. Những yếu tố đó hữu ích hơn việc chọn công nghệ chỉ dựa trên độ phổ biến.

Khi nào nên hoặc không nên chọn Node.js?

Bạn có thể cân nhắc Node.js nếu dự án cần viết phần server bằng JavaScript, xây dựng máy chủ web hoặc tạo công cụ dòng lệnh. Đây là các trường hợp sử dụng được mô tả trong những nguồn về Node.js đã dẫn ở trên.

Ngược lại, không có cơ sở để gọi Node.js là lựa chọn tốt nhất cho mọi dự án. Nếu yêu cầu kỹ thuật, kiến trúc hiện có hoặc kinh nghiệm của nhóm không phù hợp, cần đánh giá phương án theo bối cảnh cụ thể thay vì cố đưa Node.js vào hệ thống.

Người mới có thể bắt đầu bằng JavaScript cơ bản, sau đó tìm hiểu cách chạy mã bằng Node.js và cách ứng dụng web trao đổi dữ liệu với server. Blog Tuấn Anh Huế chia sẻ nội dung về IT và lập trình; chuyên mục Chuyện coding có nhắc tới Node.js, Front-end và Back-end.

Nên bắt đầu học Node.js từ đâu?

Một lộ trình khái quát cho người mới là học JavaScript trước, làm quen với môi trường chạy, thử một chương trình nhỏ rồi chuyển sang tìm hiểu ứng dụng web phía server. Cách học này giúp bạn phân biệt phần kiến thức thuộc JavaScript với phần riêng của Node.js.

Nên bắt đầu học Node.js từ đâu?
Nên bắt đầu học Node.js từ đâu?

Khi đọc tài liệu, hãy để ý chương trình đang chạy ở đâu và làm nhiệm vụ gì. Mã JavaScript chạy trong trình duyệt có bối cảnh khác với mã chạy bằng Node.js trên máy chủ; phân biệt được hai môi trường sẽ giúp bạn hiểu rõ hơn cách ứng dụng được tổ chức.

Bạn có thể tham khảo các bài về lập trình và công nghệ thông tin trên Tuấn Anh Huế để tiếp tục học theo chủ đề. Chuyên mục Chuyện coding là điểm bắt đầu phù hợp nếu bạn muốn đọc thêm về Node.js và các nội dung lập trình liên quan.

Kết luận

Node.js là môi trường runtime giúp thực thi JavaScript bên ngoài trình duyệt, thường được dùng để xây dựng máy chủ web, ứng dụng Back-end và công cụ dòng lệnh. Node.js không phải ngôn ngữ lập trình; JavaScript mới là ngôn ngữ dùng để viết mã chạy trong môi trường này.

Quyết định sử dụng Node.js nên dựa trên yêu cầu của phần mềm và năng lực của nhóm phát triển. Nếu muốn tìm hiểu tiếp, bạn có thể xem các hướng dẫn lập trình trong chuyên mục Chuyện coding của Tuấn Anh Huế.

Câu hỏi thường gặp

Node.js có phải là một ngôn ngữ lập trình không?

Không. JavaScript là ngôn ngữ lập trình; Node.js là môi trường runtime cho phép thực thi JavaScript bên ngoài trình duyệt.

Node.js có chạy JavaScript bên ngoài trình duyệt không?

Có. Node.js cung cấp môi trường để chạy mã JavaScript bên ngoài trình duyệt, chẳng hạn trên máy chủ.

Node.js thường được dùng để làm gì?

Node.js thường được dùng để xây dựng máy chủ web, ứng dụng Back-end, công cụ dòng lệnh và script phía máy chủ.

Người mới cần biết JavaScript trước khi học Node.js không?

Bài viết gợi ý người mới học JavaScript cơ bản trước, sau đó làm quen với cách chạy mã bằng Node.js. Đây là lộ trình khái quát giúp phân biệt kiến thức về ngôn ngữ với kiến thức về môi trường chạy.

0 lượt xem | 0 bình luận
Tác giả vẫn chưa cập nhật trạng thái

Avatar